Staw kolanowy – pojemność stawu w warunkach fizjologicznych oraz podczas stanu zapalnego

Pusta przestrzeń ograniczona przez: pole międzykłykciowe przednie kości piszczelowej,  więzadło rzepki oraz dolną część powierzchni rzepkowej kości udowej, jest wypełniona przez znaczną ilość tkanki tłuszczowej, tworzącą tzw. „poduszeczką” podrzepkową (lub ciało tłuszczowe podrzepkowe). Ma ona kształt piramidy, której podstawa spoczywa na tylnej powierzchni więzadła rzepki (2) oraz pokrywa przednią część przedniego dołu międzykłykciowego. Górna część ciała tłuszczowego podrzepkowego jest wzmocniona przez włóknisto – tłuszczową taśmę, która przyczepia się do szczytu rzepki oraz leży w dole międzykłykciowym kości udowej. Ta taśma, to zachyłek lub fałd podrzepkowy.

sk21

1. Ciało tłuszczowe podrzepkowe. Na podstawie I.A. Kapandji

Ciało tłuszczowe podrzepkowe, ciągnie się ku górze wzdłuż dolnej części obydwu stron rzepki przybierając kształt dwóch fałdów podobnych do frędzli, złożonych z tkanki włóknisto – tłuszczowej, są to zachyłki lub fałdy skrzydłowate (rys.2). Poduszeczka podrzepkowa wypełnienia lukę w przednim przedziale stawu kolanowego. Podczas ruchu zgięcia jest ona uciskana przez więzadło rzepki i rozprasza się po obydwu stronach szczytu rzepki.

sk22

2. Fałdy skrzydłowate. Na podstawie I.A. Kapandji

Ciało tłuszczowe podrzepkowe jest pozostałością przegrody pośrodkowej, która dzieli staw na dwie jamy u zarodka aż do 4-tego miesiąca życia. U osób dorosłych fizjologicznie występuje luka pomiędzy poduszeczką podrzepkową a przegrodą pośrodkową utworzoną przez torebkę stawu kolanowego. Dlatego boczna i przyśrodkowa połowa jamy stawu kolanowego, mają ze sobą połączenie przez tą właśnie lukę tak samo jak poprzez przestrzeń lezącą ponad poduszeczką oraz do tyłu od rzepki. Czasami przegroda pośrodkowa trwa u osób dorosłych i obydwie połowy mają ze sobą połączenie tylko powyżej poduszeczki podrzepkowej.

Błona maziowa stawu kolanowego składa się z  trzech zachyłków, które występują zamiennie. Obecnie dobrze poznane dzięki badaniu artroskopowemu, składają się z:

– zachyłku podrzepkowego, rozciągającego się za poduszeczką podrzepkową : obecny w 65 % przypadków.

– zachyłek nadrzepkowy, obecny u 55, 5 % przypadków, tworzy poprzeczną przegrodę powyżej rzepki. Może być on częściowy lub całkowity, w tym ostatnim przypadku oddziela kaletkę nadrzepkowa od jamy stawu.

– zachyłek pośredniorzepkowy (mediopatellar), występujący w 24% przypadków, tworzy niekompletną półkę pomiędzy kością udową oraz rzepką. Może powodować ból, gdy jego wolny brzeg trze o przyśrodkową granicę kłykcia przyśrodkowego kości udowej.

Pojemność jamy stawu kolanowego jest różna w fizjologicznych oraz patologicznych warunkach. Jakakolwiek efuzja, wynaczynienie, zwiększa tą pojemność znacząco pod warunkiem że płyn stawowy gromadzi się stopniowo. Płyn zbiera się w kaletce nadrzepkowej, zachyłku pośredniorzepkowym oraz z tyłu, w kaletce mięśnia brzuchatego łydki.

Dystrybucja płynu stawowego w jamie stawu jest różna w zależności od pozycji stawu kolanowego. Gdy staw kolanowy jest wyprostowany, kaletka mięśnia brzuchatego łydki jest uciskana przez rozciągnięcie mięśnia brzuchatego łydki i dlatego płyn stawowy przesuwa się ku przodowi, gdzie zbiera się m.in. w kaletce nadrzepkowej. Gdy staw kolanowy jest zgięty, kaletka nadrzepkowa jest uciskana przez rozciągany mięsień czworogłowy uda i dlatego płyn stawowy przesuwa się ku tyłowi. Pomiędzy pozycją pełnego zgięcia oraz pełnego wyprostu, istnieje pozycja maksymalnej pojemności stawu kolanowego, gdy płyn stawowy w jamie stawu znajduje się pod najmniejszym napięciem. Ta pozycji pół zgięcia jest przybierana przez pacjentów z wysiękiem płynu stawowego, jako że jest ona najmniej bolesna.

W sytuacji fizjologicznej, ilość płynu maziowego jest bardzo mała, w sumie kilka centymetrów sześciennych. Jednak, ruchy zgięcia i wyprostu gwarantują że powierzchnie stawowe są stale omywane przez świeży płyn maziowy i to pomaga w prawidłowym odżywianiu chrząstki stawowej zwłaszcza w smarowaniu powierzchni stawowych podczas ich kontaktu.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *